Beslenme ve Vitamin Destekleri

Beslenme ve vitamin destekleri kanser hastalarında tedavi sürecini desteklerken bağışıklık sisteminin korunmasına yardımcı olur.

Kanser hastaları  beslenme ve vitamin desteklerine neden daha fazla dikkat etmelidir?

Kanser ve tedavileri vücudun enerji ve protein ihtiyacını artırır. Yetersiz beslenme, kas kaybı ve halsizliğe neden olarak tedavi sürecini olumsuz etkiler. Sonuç olarak enfeksiyon riskini artırır. Doğru beslenme, tedavinin daha iyi tolere edilmesini ve buna bağlı olarak yaşam kalitesinin korunmasını sağlar.

Kanser hastalarında kilo kaybı normal midir?

Hayır. Kilo kaybı sık görülse dahi uzmanlar tarafından normal kabul edilmemektedir. Özellikle kısa sürede ve istemsiz kilo kaybı, kas kaybı ve tedaviye yanıtın bozulmasıyla ilişkilidir. Bu nedenle erken fark edilip müdahale edilmesi gerekir.

Kanser hastası günde kaç kalori almalıdır?

Genel olarak kanser hastalarının günlük enerji ihtiyacı:
25–30 kcal/kg/gün civarındadır.
Bu ihtiyaç hastalığın evresine, tedaviye ve fiziksel aktivite düzeyine göre değişir.

Protein alımı neden bu kadar önemlidir?

Protein, kas kaybını önlemek ve bağışıklık sistemini desteklemek için gereklidir. Bu nedenle kanser hastalarında önerilen protein alımı:

• En az 1 g/kg/gün
• Mümkünse 1.2–1.5 g/kg/gün

Diğer yandan yetersiz protein alımı kas erimesini hızlandırır.

Vitamin ve mineral takviyeleri gerekli midir?

Kanser hastaları için uzmanlar rutin olarak yüksek doz vitamin veya mineral takviyesi önermez.
Sadece kan tahlilleriyle eksiklik saptanırsa, doktor veya diyetisyen kontrolünde takviye verilmelidir.  Çünkü yüksek doz antioksidanlar bazı tedavilerin etkinliğini azaltır.

Buna bağlı olarak hastalar günlük alması gereken dozlarda vitamin desteklerini (fizyolojik dozlarda) almalıdır.

Beslenme ve vitamin destekleri açısından bitkisel ürünler ve “doğal” kürler güvenli midir?

“Doğal” olarak sunulan ürünlerin çoğunun kanser tedavisinde etkinliği kanıtlanmamıştır.
Dolayısıyla bazı bitkisel ürünler:

• Kemoterapi ilaçlarıyla etkileşime girebilir.
• Karaciğer veya böbrek hasarına yol açabilir.
• Kullanım öncesi mutlaka doktora danışılmalıdır.

Açlık, ketojenik veya şeker tamamen yasak diyetler faydalı mı?

Hayır. Açlık kürleri, ketojenik diyetler veya aşırı kısıtlayıcı diyetler:

• Kilo ve kas kaybını artırabilir.
• Tedaviye toleransı azaltabilir.

Kanseri “aç bırakarak” iyileştiren, bilimselliği kanıtlanmış bir diyet yoktur.

İştahsızlık varsa ne yapılmalıdır?

İştahsızlık çok yaygındır bu nedenle mutlaka ele alınmalıdır:

• Küçük ama sık öğünler
• Enerji ve protein yoğun besinler
• Ağızdan beslenme destek ürünleri
• Bulantı, ağrı, kabızlık gibi nedenlerin tedavisi
• Gerekli durumlarda tıbbi destek planlanmalıdır.

Ağızdan beslenemeyen hastalarda uzmanlar nasıl bir beslenme planı uygular?

Ağızdan yeterli beslenmenin mümkün olmadığı hastalarda;

Enteral beslenme (mide veya bağırsak yoluyla)

Gerekirse parenteral beslenme (damar yoluyla)

Burada amaç her zaman en doğal ve en az girişimsel yolu kullanmaktır.

Kemoterapi ve radyoterapi sırasında beslenme farklı mı olmalıdır?

Evet. Tedaviye bağlı yan etkiler (mukozit, ishal veya bulantı) beslenmeyi zorlaştırabilir.
Bu dönemde:

• Beslenme danışmanlığı
• Oral destek ürünleri
• Gerekirse enteral beslenmeye erken dönemde başlanmalıdır. Amaç kilo kaybını ve tedavi kesintilerini önlemektir.

Egzersiz yapmak güvenli midir?

Evet. Uygun düzeyde egzersiz:

• Kas kaybını azaltır.
• Yorgunluğu ve depresyonu hafifletir.
• Yaşam kalitesini artırır.

Haftada en az 3 gün hafif yürüyüşler ve kişiye özel egzersiz programları önerilmektedir.

İleri evre (palyatif) kanser hastalarında beslenme gerekli mi?

Beslenme kararı hastayla birlikte, yaşam süresi ve beklentiler dikkate alınarak verilmektedir.
Amaç:

• Konfor sağlamak
• Zorlayıcı uygulamalardan kaçınmak
• Hastanın isteğine saygı göstermek

Ancak her ileri evre hasta için agresif beslenme desteği uygun değildir.

Kanser tedavisi sonrası beslenme nasıl olmalıdır?

Kanserden sonra:

• Sağlıklı kilonun korunması
• Sebze, meyve ve tam tahıllardan zengin beslenme
• Kırmızı et ve alkolün sınırlandırılması
• Hastalar düzenli fiziksel aktivite yapmalıdır.

Bu yaklaşım genel sağlığı korur dolayısıyla ideal kiloda olmak bazı kanserlerde nüks riskini olumlu etkiler.

Beslenme ve vitamin destekleri ne zaman bir uzmana bırakılmalıdır?

• İstem dışı kilo kaybı varsa
• Günlük alım yetersizse
• Yutma veya sindirim sorunları varsa
• Tedavi yan etkileri beslenmeyi etkiliyorsa mutlaka diyetisyen ve hekim desteği alınmalıdır.