Over (Yumurtalık) Kanseri Nedir?
Over kanseri, bir veya her iki yumurtalık dokusunda kötü huylu (kanserli) hücrelerin oluştuğu bir hastalıktır. Yumurtalıklar, rahmin her iki yanında bulunan iki kadın üreme bezidir ve yumurta (ova) üretmenin yanı sıra östrojen ve progesteron hormonlarını üretmekten sorumludur. Genellikle ileri evrelerde teşhis edilmesi tedaviyi daha zor hale getirse de, tedavideki gelişmeler sonuçları sürekli olarak iyileştirmektedir.
Yumurtalık kanseri erken evrelerinde genellikle belirsiz semptomlara sahiptir ve bu semptomlar daha yaygın, daha az ciddi durumlarla karıştırılabilir. Bu nedenle genellikle “sessiz” bir hastalık olarak adlandırılır. Risk faktörleri ve belirsiz semptomlar hakkında farkındalık, erken teşhis için çok önemlidir.
Over Kanseri Türleri
Over kanserlerinin %90’ından fazlası, yumurtalığın yüzeyinden (epitel) kaynaklanan epitel tümörlerdir. Diğer, daha nadir türler germ hücreli tümörler ve stromal tümörlerdir.
| Tümör Türü | Açıklama | Yaygınlık |
|---|---|---|
| Epitel Tümörler | Bu tümörler yumurtalığın dış yüzeyindeki hücrelerden kaynaklanır. Seröz, müsinöz ve endometrioid karsinomlar gibi çeşitli alt tipleri olan en yaygın yumurtalık kanseri türüdür. | ~90% |
| Germ Hücreli Tümörler | Bu tümörler yumurta üreten hücrelerden (ova) gelişir. Nadirdirler ve daha genç kadınlarda ve gençlerde görülme eğilimindedirler. | <5% |
| Stromal Tümörler | Bu nadir tümörler, yumurtalığı destekleyen hormon üreten bağ dokusu hücrelerinde büyür. Genellikle epitel tümörlerden daha erken bir aşamada teşhis edilirler. | ~1% |
Belirtiler ve Risk Faktörleri
Yumurtalık kanserinin en yaygın belirtileri genellikle belirsizdir ve diğer durumlara atfedilebilir. Bunlar şunları içerebilir:
- Karında şişkinlik veya şişme
- Yemek yerken çabuk doyma hissi
- Pelvik bölgede rahatsızlık
- Kabızlık gibi bağırsak alışkanlıklarında değişiklikler
- Sık idrara çıkma ihtiyacı
- Yorgunluk veya sürekli enerji eksikliği
- Sırt ağrısı
Yumurtalık kanseri geliştirme riskini artıran ana faktörler şunlardır:
- İleri yaş: Risk yaşla birlikte artar ve çoğu vaka 63 yaşın üzerindeki kadınlarda görülür.
- Kalıtsal gen mutasyonları: BRCA1 ve BRCA2 gibi genlerdeki mutasyonlar veya Lynch sendromu ile ilişkili olanlar riski önemli ölçüde artırır.
- Aile öyküsü: Yakın bir akrabanın (anne, kız kardeş veya kız) yumurtalık, meme veya kolorektal kanser öyküsü olması riski artırır.
- Belirli kanserlerin kişisel öyküsü: Daha önce meme, rahim veya kolorektal kanser teşhisi konmuş olması riski artırabilir.
- Menopoz sonrası hormon replasman tedavisi: Menopozdan sonra tek başına östrojen veya progesteron ile birlikte kullanılması riski artırabilir.
- Hiç hamile kalmamış olmak: Hiç hamilelik geçirmemiş kadınların riski daha yüksektir.
- Endometriozis: Rahim içi dokusunun rahim dışında büyümesi durumu olan bu durum, daha yüksek bir riskle ilişkilidir.
Teşhis ve Evreleme
Belirtiler yumurtalık kanserini düşündürüyorsa, doktor fizik muayene yapacak ve daha ileri testler isteyebilecektir:
- Pelvik muayene: Yumurtalıkları ve diğer pelvik organları herhangi bir kitle veya anormallik açısından hissetmek için.
- Görüntüleme testleri: Transvajinal ultrason, yumurtalıkların net bir resmini elde etmek için kullanılan birincil görüntüleme testidir. Kanserin yayılıp yayılmadığını görmek için karın ve pelvisin BT taramaları da kullanılabilir.
- Tümör belirteçleri için kan testleri: CA-125 adı verilen bir proteinin seviyelerini ölçmek için bir kan testi sıklıkla kullanılır. Yüksek seviyeler yumurtalık kanserinin bir işareti olabilir, ancak diğer durumlar da yüksek seviyelere neden olabilir.
- Cerrahi: Yumurtalık kanserini kesin olarak teşhis etmenin tek yolu cerrahi bir prosedürdür. Bir cerrah tümörü çıkarır ve bir patolog dokuyu kanser hücreleri açısından inceler. Bu genellikle evreleme ve başlangıç tedavisi ile aynı zamanda yapılır.
Teşhisten sonra, kanserin ne kadar yayıldığını belirlemek için evreleme yapılır:
- Evre I: Kanser bir veya her iki yumurtalıkla sınırlıdır.
- Evre II: Kanser pelvisteki diğer dokulara yayılmıştır.
- Evre III: Kanser karına (retroperitoneal lenf düğümleri veya karın zarı) yayılmıştır.
- Evre IV: Kanser karın dışına, akciğerler veya karaciğer gibi vücudun diğer bölgelerine yayılmıştır.
Tedavi Seçenekleri
Tedavi, kanserin türüne ve evresine, ayrıca hastanın genel sağlığına ve tercihlerine bağlıdır.
- Cerrahi: Bu, çoğu yumurtalık kanseri için ana tedavidir. Amaç, tümörün mümkün olduğunca fazlasını çıkarmaktır (debulking adı verilen bir prosedür). Evreye ve hastanın gelecekteki gebelik arzusuna bağlı olarak, ameliyat bir veya her iki yumurtalığın, fallop tüplerinin, rahmin ve yakındaki lenf düğümlerinin çıkarılmasını içerebilir.
- Kemoterapi: Güçlü ilaçlar, genellikle ameliyattan sonra kalan kanser hücrelerini ortadan kaldırmak için kullanılır. Ayrıca ameliyattan önce tümörleri küçültmek için de kullanılabilir. Kemoterapi genellikle intravenöz (IV) olarak uygulanır, ancak bazen doğrudan karın boşluğuna (intraperitoneal kemoterapi) verilebilir.
- Hedefe Yönelik Tedavi: Bu ilaçlar, kanser hücrelerindeki belirli güvenlik açıklarını hedefler. Örneğin, PARP inhibitörleri, BRCA mutasyonlu kanserlere karşı etkili olan bir hedefe yönelik ilaç sınıfıdır.
- Hormon Tedavisi: Belirli yavaş büyüyen yumurtalık tümörleri için, kanser hücrelerinin büyümesine yardımcı olan hormonları engellemek için hormon tedavisi kullanılabilir.
- İmmünoterapi: Bu tedavi, vücudun kendi bağışıklık sisteminin kanser hücrelerini tanımasına ve savaşmasına yardımcı olur.
Tedaviye başlamadan önce, gelecekte çocuk sahibi olmak isteyen kadınların, bazı tedaviler doğurganlığı etkileyebileceğinden, doğurganlığı koruyucu seçenekleri doktorlarıyla tartışmaları önerilir. Bazı erken evre vakalarda, rahmi ve bir yumurtalığı korumak mümkün olabilir.
Muayene süreçleri, tedavi seçenekleri ve randevu talepleriniz hakkında detaylı bilgi almak için İletişim sayfası üzerinden iletişime geçebilirsiniz.
Hastalar İçin bölümünü ziyaret ederek, kemoterapi sırasında beslenme düzeni, günlük yaşamda dikkat edilmesi gerekenler ve yan etkilerle baş etme konusunda sık sorulan sorulara ulaşabilirsiniz.